Nieuwsgolf juni 2020

In de startblokken

Een door burgers gedreven voedseltransitie tegen 2030?

FoodShift 2030Een snelle Europese transitie naar circulaire voedselsystemen met een lage voetafdruk, dat is het ambitieuze doel van project FoodSHIFT, een partnerschap van 31 onderzoeksinstellingen, steden en bedrijven die lokale voedselsystemen willen verduurzamen vanuit zowel ondernemerschap als burgerparticipatie.

Microplastics zitten overal – ANDROMEDA zoekt uit hoe correct te detecteren en kwantificeren in zee

microplasticMicroplastics zitten in de lucht, water en bodem, en uiteindelijk ook in zee. De detectie en het kwantificeren van de kleinste fractie plastics – de zogenaamde micro- en nanoplastics – blijft voor onderzoekers een grote uitdaging. Want hoe tel je en meet je deze kleine plasticpartikels als ze overal om je heen zitten en contaminatie navenant is? Methodes om micro- en nanoplastics op te meten kunnen nog steeds veel verbeterd worden. Het onderzoeksproject ANDROMEDA gaat de uitdaging aan.

Bemesten bij klimaatsverandering? Literatuurstudie naar nutriëntenverliezen bij extremer weer.

MaisBij droogte blijven de meststoffen werkloos liggen, bij harde regen spoelen ze weg. Hoe kunnen landbouwers bemesting en/of hun teeltsysteem aanpassen aan deze extreme weersomstandigheden? Met het VLM-project ‘Klimaatadaptieve praktijken voor het terugdringen van nutriëntenverliezen’ verkennen we hoe nutriëntenbeheersing kan afgestemd worden op een veranderend klimaat.



Opvallende resultaten

Bekommerd om komkommers

komkommersapKomkommers kan je, in tijden van overproductie, quasi zuurstofloos persen. Het daarna geconcentreerde sap heeft volgens ILVO-voedingsonderzoekers potentieel als gezonde, frisse smaakbrenger in commerciële zomerdrankjes. Deze bevindingen - uit recente experimenten - én de eerste praktijktoepassingen ontstonden naar aanleiding van de coronacrisis.
De coronacrisis heeft tijdelijke verschuivingen veroorzaakt in onze voedselvoorziening. Dat gaf onder meer rimpelingen in de verhandeling van groenten en fruit. Restaurants, grote evenementen, bedrijfscatering vielen een tijd uit. Op bepaalde momenten ontstonden er overschotten van komkommer op de groenteveilingen. In de periode van begin mei 2020 berekenden ze daar dat 40% (goed voor ruim 3500 ton!) van de dan aangevoerde komkommers wellicht NIET als versproduct verkocht zou geraken.

Nieuwe DNA-databank kan ‘valse’ kabeljauw of tong ontmaskeren

visfraudeILVO heeft een DNA-bibliotheek ontwikkeld die authenticiteitscontroles op bepaalde visproducten correcter en makkelijker maakt. Overal ter wereld durven handelaars of verwerkers van vis wel eens een goedkopere vissoort - in versneden en dus onherkenbare vorm – verkopen alsof het een duurdere vissoort betrof. Dat is fraude, die de overheid efficiënt wenst op te sporen, mét een accurate methode. Binnen het internationale wetenschappelijk project SEAFOODTOMORROW is daarom een gespecialiseerde databank opgebouwd met DNA-profielen van meerdere commerciële zeevissoorten. “Zelfs wanneer de tong of kabeljauw verwerkt is tot filet of tot brokjes in een visschotel kunnen we via de zogenaamde DNA barcoding techniek, die een vergelijking maakt met de vis-DNA-database, de identiteit van de oorspronkelijke vis bepalen,” zegt onderzoeker Dumas Deconinck.

Doctoraat: Ammoniak-, en vooral geuremissies uit de varkensstal verlagen door aangepast te ventileren

geuremissies verlagen in varkensstal“In principe kunnen we, met ingrepen die niets kosten, de geur uit een gewone Vlaamse varkensstal met roosters, verminderen met 34%, en de ammoniakemissie met 11%”, dat zegt ILVO-UGent onderzoek Rafael Tabase aan het eind van zijn doctoraat. Hij voerde onderzoek uit naar verbeterde ventilatieregimes, meer bepaald in moderne varkensstallen (het zogenaamde UFAD systeem of Underfloor Air Distribution System). Voor de metingen combineerde hij twee nieuw-ontwikkelde modellen en een experimenteel testplatform waar hij de luchtverplaatsingen in de stal nabootste zonder dat er levende dieren moesten aanwezig zijn. Uiteindelijk valideerde hij ook zijn bevindingen in de vleesvarkensstal op de ILVO, UGent en HoGent varkenscampus te Melle.


Huidzweren bij platvissen: wetenschappers ontrafelen een deel van het complexe ontstaansmechanisme

huidzweren platvissenIn de periode 2011-2014 bleken veel platvissen huidzweren te vertonen, een alarmerend signaal van verstoring waar toen nog geen verklaring voor kon worden gegeven. Dankzij innovatie en multidisciplinair onderzoek zijn er nu aanwijzingen dat die huidzweren ontstaan door een samenloop van omstandigheden. “Verschillende factoren kunnen letsels veroorzaken, die er op hun beurt voor kunnen zorgen dat ziekteverwekkers zoals Vibrio tapetis en Aeromonas salmonicida een makkelijke ‘ingang’ vinden en een infectie kunnen veroorzaken. De ernst van de infectie is op zijn beurt afhankelijk van veel vis-gerelateerde en omgevings-gerelateerde factoren die het immuunsysteem van de vis kunnen beïnvloeden,” legt ILVO-UGent-VLIZ onderzoekster Maaike Vercauteren uit.

Doctoraat over slateelt in serre: grondiger kennis van bodempathogenen in de serrebodem biedt kansen voor meer succesvolle geïntegreerde beheersing

slaIn de intensieve serreteelt van kropsla kan de juiste identificatie van aanwezige bodempathogenen én de pas verworven inzichten in hun beschadigingskracht helpen om de slaplanten gezond groot te krijgen met minder pesticiden. Dat is de hoopgevende conclusie in het ILVO-UGENT doctoraat dat Jolien Claerbout onlangs online verdedigde.
Omdat het gebruik van pesticiden in de sector met rasse schreden wordt teruggedrongen zijn de slatelers op zoek naar andere manieren om de ziekteverwekkers in de bodem de baas te blijven. Claerbout bestudeerde in een aantal professionele praktijkserres zowel de aanwezige grondgebonden plantenpathogenen (aaltjes, schimmels en pseudo-schimmels) als het reducerend effect erop van allerlei beheersingsmethodes.

Niet alleen ras maar ook het ‘terroir’ van hop mee bepalend voor smaak, aroma en mondgevoel van bier

HopVoor het eerst werd aangetoond dat het ‘terroir’ van hop – de combinatie van omgevingsfactoren en teelttechniek – een impact kan hebben op de ‘flavour’ - het geheel van mondgevoel, aroma en smaak van bier. Dat gebeurde binnen het doctoraatsonderzoek van Ann Van Holle, verantwoordelijke voor Onderzoek & Ontwikkeling aan De Proefbrouwerij, in samenwerking met UGent en ILVO, waarbij een brede set van commercieel relevante hoprassen onder de loep werd genomen.




In de kijker

Een effectief en haalbaar hitteplan voor varkens?

reduceren hittestress bij varkensVorige zomer telden we drie hittegolven, en voorspellingen geven aan dat dit type weer door de klimaatverandering eerder norm dan uitzondering zal worden. ILVO en UGent zetten 8 mogelijke strategieën om hittestress bij varkens te reduceren op een rij. Later dit jaar start het onderzoeksproject COOLPIGS, waarin een concreet hitteplan met economisch en praktisch haalbare maatregelen voor in de stal en tijdens transport zal worden opgesteld.

Een kolenveld beschermen? Goede virussen tegen pathogene bacteriën. Onderzoekers zoeken tuinders voor veldexperimenten

witte koolVoor de spruiten- en kolenteelt is een opmerkelijke nieuwe beheersingstechniek in de maak tegen de bacterieziekte Xanthomonas. Daarbij worden bacteriofage (lees: bacterie-etende) virussen ingezet die alleen die specifieke, schadelijke plantbacteriën te lijf gaan. “Na 7 jaar onderzoekswerk in laboratoria en proefserres is de methode al een eerste keer uitgetest in een volleveld proefomgeving, op drie locaties in Vlaanderen. De resultaten zijn veelbelovend: we meten 15 tot 20% minder infectie met één behandeling. Dat percentage kan naar verwachting nog hoger. De Europese goedkeuring als nieuw gewasbeschermingsproduct vergt wel een lange, lastige procedure”, zegt Johan van Vaerenbergh (ILVO).

Nederlandse en Belgische voerbedrijven gaan samenwerken op gebied van voederwaardering

stichting CVBBelgische en Nederlandse veevoedersectoren gaan voor intensere samenwerking via de oprichting van de “Stichting CVB”, en steunen vanaf nu ook op ILVO-kennis rond ‘voederwaardering. De CVB-activiteiten (bij landbouwers vooral bekend van de CVB Veevoedertabel en de CVB Tabellenboekjes) vallen sinds juni 2020 onder de verantwoordelijkheid van deze stichting.



Offshore windparken en het mariene ecosysteem: 10 jaar monitoring

Offshore windpark - Hans HillewaertTegen eind 2020 zullen 399 offshore windturbines zijn geïnstalleerd in het Belgische deel van de Noordzee. In de voorbije 10 jaar hebben wetenschappers hun impact op het mariene milieu opgevolgd. Ter gelegenheid van de ‘Global Wind Day’ vatten de wetenschappelijke partners en het Belgian Offshore Platform samen wat we tot nu toe geleerd hebben over de effecten op langere termijn, van ongewervelde dieren op de zeebodem over vissen tot vogels en zeezoogdieren. De milieueffecten van offshore windparken blijken niet over één kam te kunnen worden gescheerd: turbinefunderingen initiëren wel diverse riffen van ongewervelde zeebodemdieren rond de turbines maar zijn geen gelijkwaardig alternatief voor soortenrijke natuurlijke harde substraten, windparken trekken sommige zeevogelsoorten aan maar schrikken andere af, geluidsbelasting op bruinvissen door hei-activiteiten is van korte duur, offshore windparken komen lokaal ten goede aan de visfauna en hebben geen negatieve invloed op de visserij. Deze genuanceerde inzichten maken het mogelijk om de ongewenste effecten verder te beperken en de goed geachte effecten te bevorderen in de richting van een maximale milieuvriendelijke ontwikkeling van offshore windparken.

Video

BovINE Project

ILVO wil de voetafdruk van vleesproductie verlagen, voor zowel koolstof als water. Dat gebeurt door onderzoek naar emissies, waterbehandeling en –vervuiling en door het verzamelen van goede praktijken bij Europese landbouwers.

Abonneren op onze nieuwsbrief?

Wens je op de hoogte te blijven van het laatste nieuws over ILVO?

Abonneer je dan op onze ILVO nieuwsgolf.

GA