Nieuwsoverzicht

Huidige artikelen | Categories | Zoek

Thema-Nieuwsgolf 'Een platform voor bio' - januari 2013

Heeft Belgisch rundvee nood aan beschutting op de weide?

In gematigde streken wordt het meeste rundvee – zeker in de bio-sector - ten minste een deel van het jaar op de weide gehouden en dus blootgesteld aan weer en wind. Onderzoek in extremere klimaten heeft aangetoond dat koude- en hittestress negatieve gevolgen kunnen hebben voor dierenwelzijn en productiviteit. Het is echter onduidelijk of ongunstige weersomstandigheden in een gematigd klimaat als in België zo vaak voorkomen en zo extreem zijn dat dit problematisch kan zijn voor runderen en welke vorm van beschutting dan best voorzien wordt. ILVO – i.s.m. met UGent en KULeuven – onderzoekt dit in het PASTRESS project.

Schaduw als bescherming tegen hittestress (HS)

Boomschaduw is een vrij goedkope en toch erg efficiënte bescherming tegen zonnestraling en dus hitte. Men kan ook schaduw creëren d.m.v. schaduwdoeken. Er bestaan verschillende klimaatsindices om het gecombineerde effect van temperatuur, luchtvochtigheid, windsnelheid en
zonnestraling - en dus de nood aan beschutting - te kwantificeren. Door zo’n indices te relateren aan verschillende indicatoren van HS onderzoeken we de nood aan schaduw voor melkvee en vleesvee op de weide.

beschutting op de weide schaduw als bescherming tegen hittestress

Tijdens de weideperiode van 2011 werd een kudde melkvee (Holstein) en een kudde vleesvee (Belgisch witblauw) verdeeld in een groep mét en een groep zónder toegang tot een schaduwgebied, beplant met jonge knotwilgen waartussen ook schaduwdoek opgespannen werd. Bij matige tot warme weersomstandigheden volgden we het schaduwgebruik, de ademhalingsfrequentie (AF) en andere uitwendige tekenen van HS (bv. kwijlen) op en werd het effect van verschillende klimaatsindices en van schaduwgebruik nagegaan. Bij het melkvee onderzochten we ook of de lichaamstemperatuur, de melkproductie en –kwaliteit, en de productie van stresshormonen (cortisol) beïnvloed werden door de klimaatsindices en het al dan niet toegang hebben tot schaduw. Op verschillende warme dagen werd ook het microklimaat onder en buiten schaduw geëvalueerd.

De negatieve gevolgen van (milde) HS

Het beperkte schaduwgebruik waargenomen in de zomer van 2011 suggereert dat de onderzochte klimatologische omstandigheden geen extreme HS veroorzaakten. Toch zagen we bij toenemende klimaatsindices meer uiterlijke tekenen van HS en een toenemend schaduwgebruik bij melkvee en vleesvee. Ook werd aangetoond dat deze omstandigheden toch zorgden voor een hogere afbraak van lichaamsreserves aan vet en proteïnen en een hogere productie van stresshormonen (cortisol) en lichaamstemperatuur bij melkvee. Er was geen eenduidig, sterk effect op de dagelijkse melkgift. Bij toenemende waarden van de klimaatsindices was er wel een lichte daling in het lactose- en het eiwitgehalte en een lichte stijging in het ureumgehalte van de melk, hoewel de dagen waarop stalen voor de laatste drie parameters genomen werden, nog niet de mogelijke extremen in een Belgische zomer omvatten.

Het effect van schaduw op het microklimaat en op de dieren

Schaduw reduceerde vooral de zwarte bol temperatuur (gecombineerd effect van luchttemperatuur en zonnestraling), maar ook de luchttemperatuur op zich. Bij de zoogkoeien stelden we dan ook een gunstig effect van schaduw op de ‘Panting Score’ (maat voor de uiterlijke tekenen van HS, vb. hijgen en kwijlen) en de AF vast. Bij hun zogende kalveren en bij de melkkoeien was de ‘Panting Score’ – maar niet de AF - eveneens lager in de schaduw. Bij het melkvee zorgde schaduw ook voor een lagere lichaamstemperatuur.

Contactpersonen: Eva.Vanlaer@ilvo.vlaanderen.be, Frank.Tuyttens@ilvo.vlaanderen.be
Onderzoekseenheid: ILVO-DIER, Scheldeweg 68 - 9090 Melle
Samenwerking: UGent, Fac. Diergeneeskunde, Vakgroep Voeding Genetica en Ethologie
KULeuven, Fac. Bio-ingenieurswetenschappen, Afdeling Dier-Voeding-Kwaliteit)
Financiering: Federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu