Pers en media

ILVO persbericht - donderdag 17 februari 2011

ILVO – Visserij leidt komende 3 jaar internationaal onderzoeksproject

MEMOOp 21 februari 2011 organiseren mariene onderzoekers van 5 wetenschappelijke instellingen (Vlaanderen, Frankrijk, Nederland en Verenigd Koninkrijk) de kick off meeting van een grootscheeps en langlopend onderzoeksproject – het MEMO-project- rond de AMERIKAANSE LANGLOB-RIBKWAL (Mnemiopsis leidyi). Dat is een invasieve kwal die recent opdook in de Noordzee en het Kanaal (2 Zeeën regio). In de Zwarte Zee en de Kaspische Zee decimeerde M. leidyi de aanwezige visbestanden in de jaren 80 en 90. Hoge densiteiten van de kwal veroorzaakten eveneens problemen met koelinstallaties bij industriele ondernemingen.

De betrokken maritieme wetenschappelijke instellingen zijn:

  • Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, ILVO- Oostende, Vlaanderen
  • Institut Français de recherche pour l'exploitation de la mer, IFREMER,Bologne, Frankrijk
  • Université Littoral Côte d'Opale – Wimereux, Frankrijk
  • Centre for Environment, Fisheries, & Aquaculture Sciences, CEFAS, Lowestoft, UK
  • Deltares, Delft, Nederland

De financiering van het onderzoeksproject MEMO gebeurt via het Interreg IVa-2 Zeeën programma. In totaal is er 3,4 mln. € uitgetrokken en worden er gedurende 3 jaar 20 wetenschappers ingeschakeld. ILVO leidt het project.

Bedoeling is om een risico-evaluatie te maken van de mogelijke impact van de kwal in het gebied van het Kanaal en de Noordzee.

Onrustwekkende voorgeschiedenis: invasie in Zwarte en Kaspische zee

M. leidyi of Amerikaanse langlob-ribkwal komt uit de Atlantische Oceaan ter hoogte van de Noord-Amerikaanse kust. Daar heeft ze natuurlijke vijanden. Vermoedelijk is ze via ballastwater van schepen naar onze contreien overgebracht.
De kwal meet tot 12cm hoewel ze in de Noordzee en het Kanaal volgens de huidige observaties meestal slechts 1 tot 4 cm meet. Het is een veelvraat, ze voedt zich met allerlei vissenlarven, visseneitjes en plankton.
M. leidyi kan aan zelf-bevruchting doen, waardoor 1 exemplaar voldoende is om de voortplantingscyclus op te starten. Die cyclus duurt ongeveer 2 weken. M. leidyi blijkt weinig energie nodig te hebben en overleefde tot nu toe twee koude Noordzeewinters. In 2006 is de soort voor het eerst gesignaleerd in verschillende gebieden van de 2 Zeeën regio.
In de jaren 80 en 90 werd de kwal reeds waargenomen respectievelijk in de Zwarte en de Kaspische Zee. In geen tijd heeft ze daar geleid tot een grote verandering in het mariene ecosysteem. Er traden aanzienlijke economische verliezen op voor de visserijsector, door de daling van vis- en schelpdierbestanden.
De verspreiding van M. leidyi in de 2 Zeeën regio blijft een grote zorg want een scenario zoals destijds in de Zwarte en Kaspische zee dient ten allen prijze te worden vermeden. Dit willen de onderzoekers realiseren binnen het MEMO-project.

MEMO- project heeft duidelijk en ambitieus doel

Voor de landen rond de Noordzee en hun respectieve visserijvloten is het belangrijk om deze exoot nauwkeurig op te volgen en te leren kennen: Hoe groot is de densiteit? Hoe verspreidt ze zich? Hoe interageert ze hier met potentiële prooien en predatoren (natuurlijke vijanden)? Welke wijzigingen in het milieu (marien ecosysteem) worden geobserveerd en zijn die gelijkaardig met de rampen in Zuid-Europese Zeeën. En vooral, hoe zijn die rampen hier te vermijden?

Hoe ontstond het project? En wat zal er worden gerealiseerd?

Na waarneming van de invasieve kwal M. leidyi in de 2 Zeeën regio ( 2006) ontstond het “MEMO” project. Verschillende wetenschappers van de deelnemende instituten staken de koppen bij mekaar. Binnen het Interreg Iva-2 Zeeën project was er de mogelijkheid voor een grondige aanpak. Hierbij willen de wetenschappers

  • Een beter inzicht verwerven in de identificatie, biologie en fysiologie van deze ribkwal
  • Aanwezigheid, gedrag en effect monitoren in de Noordzee
  • Voorspellingsmodellen ontwikkelen om de ecologische en economische
    impact van M. leidyi in de 2 Zeeën regio in te schatten.

En dit kan worden gerealiseerd dankzij drie activiteiten:

  • Ontwikkeling van standaardprocedures voor identificatie, monitoring en modellering van potentiële habitat- en populatiedynamica van M. leidyi.
  • Studie van de fysiologie, het eetgedrag en de potentiële predatoren van de soort via experimenten en wiskundige modellen.
  • Evaluatie van de mogelijke milieu- en socio-economische kosten van de impact van de soort door een op het ecosysteem gebaseerde aanpak.

Het einddoel is het informeren van stakeholders (in casu de visserijsector, de scheepvaart, toerisme en de overheid) en het brede publiek over het potentiële risico van M. leidyi op het mariene ecosysteem en professionele activiteiten in de 2 Zeeën regio en om mogelijke maatregelen voor te stellen die soelaas brengen tegen deze dreiging.

Het Interreg IVa-2 Zeeën programma is tevens een unieke kans om de monitoring van de verschillende partners in deze regio te verbeteren en standardiseren. Deze grensoverschrijdende samenwerking zal zorgen voor uitwisseling van expertise omtrent taxonomie (soortbepaling), identificatie, databases, data-analysemethoden en modelontwikkeling tussen de verschillende gereputeerde mariene instituten.

Onderzoeksleiding:
J. Robbens, johan.robbens@ilvo.vlaanderen.be  ILVO-Dier- Visserij, Ankerstraat 1, 8400

Pers:
G. Riebbels, Greet.Riebbels@ilvo.vlaanderen.be, gsm + 32 486 26 00 14