Pers en media

ILVO persbericht - woensdag 13 juni 2012

Onderzoek op marien afval en microplastics in de Noordzee: Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek ( ILVO) schakelt een versnelling hoger

ILVO, het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek krijgt, samen met de onderzoeksinstellingen Ifremer (Fr), Deltares (NL), Université de Brest(Fr) en CEFAS (GB) een Interreg-onderzoeksopdracht om gedurende 3 jaar de aanwezige microplastics in zee te bestuderen en oplossingen te zoeken. In totaal zet Europa voor het MICRO-project ruim 3.000.000 € in, en 20 onderzoekers. Voor ILVO-Visserij gaat het om 1.000.000 € en 4 mensen. Het “MICRO-project” gaat officieel van start op 1 juli 2012. Het sluit aan bij de reeds bestaande inventarisatie en beschrijving van afval opgevist tijdens ILVO-werkzaamheden op zee en bij het onderzoek betreffende microplastics en toxische stoffen op zee.

Wat? Waarom?

Sinds de ontdekking van de drijvende vuilnisbelten in de Stille Oceaan wordt er steeds meer aandacht besteed aan de problematiek van zwerfvuil in zee. Op Europees niveau, meer bepaald in de Kaderrichtlijn Mariene Strategie, vormt marien afval een belangrijk aspect bij de beschrijving van de toestand van een ecosysteem. In onze Noordzee wordt jaarlijks 20.000 ton afval per jaar gedumpt. Dit afval is grotendeels niet afbreekbaar en blijft dus decennialang rondzwerven, met alle gevolgen van dien. Dieren raken erin verstrikt of slikken het in, en toxische stoffen komen vrij uit het afval of worden door het afval geconcentreerd. Vooral plastics bestaan uit zeer stabiele molecules. Na verloop van tijd kunnen ze onder invloed van het licht en de omgeving afbreken tot steeds kleinere stukjes, die microplastics worden genoemd. Vele microplastics zijn daarenboven ook afkomstig van cosmetica (vb. schurende handzeep en scrubs) en textiel (vb. vezels afkomstig van de industrie of van afvalwater uit wasmachines). Deze kleine plastic deeltjes zijn vaak met het blote oog niet waar te nemen, maar kunnen wel een groot effect op het ecosysteem hebben. Zo kunnen deze microplastics opgenomen worden in de weefsels van mariene organismen. Op die manier stapelen er zich chemische stoffen op in de voedselketen.

Globaal is men het erover eens dat er aan deze problematiek moet gewerkt worden op 3 fronten: (1) de omvang van het probleem in kaart brengen via onderzoek (2) het aanwezige afval opruimen (3) de aanvoer van afval verminderen.

Hoe?

Het onderzoek van ILVO naar marien afval en microplastics

Tijdens ILVO-werkzaamheden op zee, zowel in het Belgisch deel van de Noordzee als daarbuiten, wordt aandacht besteed aan marien afval. Meer bepaald wordt de aanwezigheid van afval in visslepen genoteerd en worden de gevonden items beschreven en geteld. Ook de organismen die op het afval groeien worden beschreven. Marien afval kan namelijk door verschillende diersoorten, zoals bijvoorbeeld vlokreeften, zeepokken en poliepen worden gebruikt als woonplaats en als vervoermiddel naar nieuwe leefgebieden. Alle verzamelde gegevens worden op internationaal niveau geanalyseerd.

Het onderzoek naar microplastics spitst zich momenteel meer toe op het bepalen van hun aanwezigheid in water, in de zeebodem en in zeedieren. Uit deze activiteiten is reeds gebleken dat voornamelijk kleine synthetische vezels rondzweven in onze zee. Plastic deeltjes worden vaak aangetroffen tussen de maaginhoud van onderzochte vissen.

Een zeer belangrijk onderzoeksluik bestaat uit het blootstellen van mariene organismen aan verschillende soorten en groottes microplastics. Zo hebben we al kunnen aantonen dat onze Noordzeekrab in staat is om microplastics van 100 – 500 µm diameter op te nemen met het voedsel om vervolgens weer uit te scheiden. Doch deze microplastics bleken te groot om in het weefsel opgeslaan te worden.

Afval sorteren uit een boomkorsleep - monitoring survey met de Belgica marien afval op het strand Microplastics op het strand

Het nieuwe “MICRO-project” (vanaf 1 juli 2012) zal verderbouwen op dit onderzoek en een antwoord zoeken op volgende vragen:

  • Zijn er plaatsen waar grote hoeveelheden microplastics voorkomen (zogenoemde hot spots)?
  • Wat is de invloed van deze microplastics op het leven van zeedieren en op de voedselketen?
  • Hoe groot is het probleem van toxische stoffen die op microplastics vastkleven? Over welke toxische stoffen en welke concentraties gaat het?
  • Welke bacteriën leven op microplastics? Kunnen die bacteriën een invloed hebben op de zwemwaterkwaliteit? Zo ja, wat zijn de gevolgen voor het toerisme?
  • Welke invloed hebben microplastics op de mossel- en oesterkweek?
  • Kunnen we bacteriën vinden die microplastics kunnen afbreken? Zo ja, kunnen we daarmee reeds aanwezige microplastics ter plaatse opruimen?

Verdere info

Dr. Johan Robbens, coordinator MICRO-project voor ILVO Visserij, (Johan.Robbens@ilvo.vlaanderen.be) 0486 20 85 59
Greet Riebbels, communicatie ILVO (Greet.Riebbels@ilvo.vlaanderen.be) 0486 26 00 14