Pers en media

VILT - woensdag 10 juli 2013

Rondworm die mee lift op boktorren bedreigt naaldbomen

Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) en de Université Libre de Bruxelles (ULB) onderzoeken of de 'dennenhoutnematode' ook in ons land voorkomt. Het aaltje laat zich overbrengen op boktorren van de soort Monochamus en kan dennenbomen parasiteren en doden. Als zo'n uitheemse kever wordt gevonden, dan grijpt het Voedselagentschap in om dit quarantaineorganisme uit te roeien.

BoktorDe dennenhoutnematode is afkomstig uit Noord-Amerika, maar vestigde zich in de jaren '80 in verschillende Oost-Aziatische landen. De schadelijke parasiet zette in 1999 in Portugal voet op Europese bodem. Intussen is de rondworm ook in Spanje gesignaleerd. Momenteel komt de dennenhoutnematode in Europa enkel in deze twee landen voor. Toch is er een grote vrees voor de verdere verspreiding van deze nematode aangezien ze catastrofale economische schade kan veroorzaken bij Europese dennensoorten. De nematode veroorzaakt verwelking van de dennenbomen (Pine Wilt Disease) met afsterven tot gevolg.

De nematode kan zich verplaatsen door te 'liften' met boktorren van het genus Monochamus. In Europa komen vijf inheemse Monochamussoorten van nature voor, maar via internationale handel kunnen ook uitheemse boktorren van hetzelfde geslacht uit Noord-Amerika en Azië worden ingesleept. De kans is reëel dat deze schadelijke rondworm in de nabije toekomst ons land binnendringt via de handel in hout en houtproducten. Verwerkte houtproducten, zoals verpakkingshout, transportpaletten en boomschors, zijn de belangrijkste drager waarlangs de dennenhoutnematode geïntroduceerd kan worden in België.

Wetenschappers weten dat de uitheemse (Noord-Amerikaanse of Oost-Aziatische) Monochamus boktor drager kan zijn van het gevreesde aaltje. Of ook alle vijf de Europese Monochamus boktorren vektor (kunnen) zijn, is nog niet bekend. Daarom worden alle monochamus boktorren in ons land voorwerp van een zoektocht tijdens de studie. Tegelijk wordt ook naar een andere boktor (de 'Anoplophora', een schadelijke Oost-Aziatische boktor) gezocht. Die vreet zelf, zonder tussenkomst van een aaltje, loofbomen aan. Ook dat is een mogelijke bedreiging van ons bomenbestand.

Alle Europese lidstaten zijn verplicht jaarlijks onderzoek uit te voeren naar de aanwezigheid van de dennenhoutnematode. Bovendien moeten zij ook noodplannen goedkeuren om goed voorbereid te zijn bij aanwezigheid van het dennenaaltje. In onze buurlanden Duitsland en Frankrijk komen de boktorren voor. In Nederland is er één geïsoleerde populatie. Gezien het belang van coniferen, zowel in teelt als in gebruik in openbaar groen (60 000 hectare naaldbos in Vlaanderen), onderzoeken ILVO in Vlaanderen en ULB in Wallonië de verspreiding van de boktorren en het eventueel voorkomen van de dennenhoutnematode in ons land.

Dit project wordt gefinancierd door de FOD Volksgezondheid om zo het Voedselagentschap bij te staan bij de beheersing van dit gereglementeerd quarantaineorganisme. Voor quarantaineorganismen (in dit geval de uitheemse Monochamus boktor én het dennenhoutaaltje) geldt altijd een meldingsplicht bij het FAVV. Bij vaststelling van een uitheemse Monochamus kever doet het agentschap het nodige om de kever uit te roeien.

Wanneer de dennenhoutnematode aangetroffen wordt, laat het FAVV vatbare planten in de besmette zone en in een zone met een straal van 500 meter rond de planten rooien. Daar bovenop komt er een versterkte surveillance op de aanwezigheid van het dennenaaltje in het afgebakende gebied. Het vervoer van vatbare planten, vatbaar hout (inbegrepen alle verpakkingshout) en vatbare schors binnen en uit die gebieden worden aan bepaalde beperkingen onderworpen.

Boktorren kan men melden via het waarschuwingssysteem voor invasieve exoten op de website waarnemingen.be of rechtstreeks bij het ILVO (09/272 24 54 of nick.berkvens@ilvo.vlaanderen.be). Waarnemingen.be is een initiatief van het Agentschap voor Natuur en Bos, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en Natuurpunt.

Bron: VILT