Nieuwsoverzicht

Huidige artikelen | Categories | Zoek

Thema-nieuwsgolf 'Bodem' - oktober 2014

De BOPACT veldproef: opbrengst, ziektedruk en bodemkwaliteit bij verschillende combinaties van compost, drijfmesttype en bodembewerking

ILVO onderzoekt met de BOPACT-veldproef het langere termijn effect van bodemverbeterende maatregelen (compost en niet-kerende bodembewerking) op bodemkwaliteit, gewasopbrengst en ziektedruk voor twee bemestingssystemen in Vlaanderen, met name bemesting gebaseerd op runderdrijfmest of op varkensdrijfmest.

BOPACTDe BOPACT-proef staat voor ‘ImPACT van Compost en Teeltechniek (bewerking/bemesting) op BOdem en PAthogenen’ en werd opgestart in Merelbeke in het voorjaar van 2010. De BOPACT-proef heeft een lichte zandleemtextuur, is laag aan organische koolstof (0.8%) en combineert drie factoren, nl. niet-kerende bewerking vs. ploegen, runderdrijfmest vs. varkensdrijfmest en compost (2 ton C/ha.jaar) vs. geen compost. Door de combinaties van elk van deze factoren zijn er in totaal dus acht te onderscheiden behandelingen, die elk vier keer worden herhaald in de proef. Met drijfmest wordt elk jaar de maximale dosis toegelaten binnen de mestwetgeving toegepast. Dit wordt indien nodig aangevuld met minerale meststoffen. De rotatie bestaat uit maïs, aardappelen, zomergerst en prei. In het najaar worden groenbedekkers ingezaaid. In de aardappelen werd een besmetting met Dickeya solani aangebracht om het effect van de behandelingen op de ziektedruk te kunnen analyseren.

In de eerste 4-jarige rotatie konden al effecten van de behandelingen op de bodemkwaliteit waargenomen worden. Zoals verwacht zorgde niet-kerende bodembewerking voor een gelaagdheid van organische koolstof in de bodem. Het organisch materiaal blijft immers bovenaan waardoor organische koolstof toeneemt in de toplaag (0-10 cm) ten opzichte van ploegen en afneemt in de laag daaronder (10-30 cm). Deze concentratie aan organische koolstof zorgde voor een verhoging van de microbiële biomassa (0-10 cm) en de aggregaatstabiliteit in de bovenste 5 cm van de bodem, wat de bodem meer weerbaar maakt tegen verslemping en erosie. Deze gelaagdheid kon ook al worden aangetoond voor totale stikstof en kalium.

Na 2 composttoepassingen was het organische koolstofgehalte reeds hoger in de compostplots dan in de niet-compostplots. Het hogere gehalte aan organisch materiaal zorgde er op een aantal tijdstippen voor dat de hoeveelheid minerale stikstof in het bodemprofiel hoger was in de plots waar compost werd toegediend. Net als bij niet-kerende bodembewerking bleek microbiële biomassa van de toplaag hoger in plots waar compost was toegepast.

Er was nog geen duidelijk effect van de behandelingen op het voorkomen van het wortellesieaaltje Pratylenchus penetrans. Het voorkomen van het aaltje bleek sterk af te hangen van de gekozen teelt. De ontwikkeling van de zelf aangebrachte bacterieziekte Dickeya solani was lager in de varkensdrijfmestplots in vergelijking met de runderdrijfmestplots, wat te verklaren zou kunnen zijn door de hogere N-inhoud van de aardappelknollen of de hogere aanvoer van calcium bij runderdrijfmest.

Er konden enkele effecten van bewerking en drijfmesttype op gewasopbrengst en nutriëntenopname waargenomen worden, maar deze effecten waren niet eenduidig en varieerden afhankelijk van de omstandigheden. Er was nog geen effect van compost op gewasopbrengst of nutriëntenopname. Verder onderzoek zal moeten uitwijzen of verschillen in bodemkwaliteit na verloop van tijd ook tot uiting zullen komen in gewasopbrengsten.

Na de oogst van de maïs in het najaar van 2014, zal de proef opnieuw uitgebreid bemonsterd worden. We zullen dan ook nagaan of compost, door zijn extra aanvoer van fosfor, de bodem al gevoeliger heeft gemaakt voor fosfor-uitspoelingsverliezen. De proef wordt ook de komende jaren nog verder gezet om langetermijneffecten na te gaan.

Meer weten? ILVO-mededeling 171 – Hoofdstuk 3
Projecten en financiering: o.a. ILVO, EU FP7 Catch-C, EU FP7 Fertiplus
Looptijd: vanaf 2010
Samenwerking: o.a. ILVO (onderzoeksdomeinen Teelt en Omgeving en Gewasbescherming), UGent (Vakgroep bodembeheer), PCA
Contact: Greet Ruysschaert, Tommy D'hose