Nieuwsoverzicht

Huidige artikelen | Categories | Zoek

Nieuwsgolf oktober 2017

Het Voerense landschap onder druk: kunnen we de kwaliteit van het landschap vrijwaren via de landbouw?

INBO, VLM, ILVO en VITO hebben een eerste reeks van vijf rapporten gepubliceerd in een langlopend onderzoek gericht op het vrijwaren van het unieke Voerense landschap. Uit het ILVO-onderzoek blijkt dat het landschap verandert door een toename van het belang van akkerbouw.

Voerense landschapVoeren is bekend voor zijn aantrekkelijke landschap en trekt het hele jaar door bezoekers. Het typische landschap dat Voeren zo uniek maakt, is echter bedreigd: bomen worden gekapt, graslanden worden omgezet in akkers, en kleine landschapselementen worden verwijderd. Dat kan gevolgen hebben voor het toerisme, maar het kan ook leiden tot meer erosie en minder biodiversiteit. ILVO, INBO en VITO gingen in opdracht van de VLM op zoek naar een duidelijk diagnose én naar mogelijke oplossingen.

De eerste fase van het project was grotendeels gericht op diagnose. Welke relatie bestaat er tussen verschillende sectoren die het landschap gebruiken enerzijds, en de landschappelijke veranderingen anderzijds? Wie zijn de belangrijke stakeholders die impact hebben op het landschap en/of het landschap en de ecosysteemdiensten die het landschap levert gebruiken? ILVO onderzocht specifiek de relatie tussen landbouw en landschap. In Voeren wordt namelijk nog meer dan 70% van de totale oppervlakte gebruikt voor landbouw. Een historische analyse van het landschap toonde aan dat het Bocagelandschap zoals het er nu is, met bomen, weiden en relatief veel natuur , er “slechts” in de 18de-19de eeuw is gekomen. De grote wijzigingen in het landschap waren het gevolg van nieuwe afzetmarkten voor zuivelproducten, en een instorting van de graanprijzen door de import van goedkoop buitenlands graan. Dit zorgde voor een enorme omschakeling van akkerbouw naar veeteelt, met veel meer weiden in het landschap.

ILVO onderzocht vervolgens de periode 1980-2015 in detail, door een combinatie van gegevens van de landbouwtellingen, gegevens over landgebruik, individuele open interviews met lokale landbouwers, terreinbezoeken, workshops en focusgroepen. Initieel leefde bij een aantal lokale stakeholders de overtuiging dat de lokale melkveehouderij voor een deel verantwoordelijk was voor de landschapsveranderingen, als gevolg van een proces van schaalvergroting en intensifiëring. Het onderzoek toonde aan dat dit inderdaad gebeurt, maar in beperkte mate. De oppervlakte gras per koe is bijna dubbel zo hoog dan gemiddeld in Vlaanderen en daalt niet verder. Daarnaast is de oppervlakte maïs per koe in Voeren een stuk lager dan gemiddeld in Vlaanderen. Veel belangrijker is de toename van het aandeel akkerbouw. In Voeren verdwijnen melkveehouders namelijk 10% sneller dan gemiddeld in Vlaanderen. De grond van stoppende melkveehouders wordt in gebruik genomen door landbouwers, vaak van buiten Voeren, die meer op akkerbouw gericht zijn. Deze omzetting naar akker gaat gepaard met belangrijke landschappelijke veranderingen. De gegevens over landgebruik tonen aan dat de situatie op dit moment nog niet rampzalig is, maar veel melkveehouders zijn ouder dan 55 en hebben op dit moment geen opvolger klaar staan. Er is grote kans dat, wanneer deze stoppen, ook hun gronden in gebruik worden genomen voor een landbouwsysteem dat meer op akkerbouw is gericht.

In de tweede fase van het project zullen geïntegreerde oplossingsstrategieën worden voorgesteld, gericht op het beleid en op de markt. ILVO onderzoekt specifiek de marktstrategie, en hierbij stellen we ons de vraag wat de mogelijkheden zijn voor het oprichten van een alternatief voedselsysteem dat de lokale herkomststrategie en respect voor landschap en natuur uitspeelt om een meerwaarde te creëren voor de landbouwers die er aan deelnemen.

OPGELET! De VLM-studiedag gebiedsgerichte plattelandsontwikkeling is verplaatst naar 19/12 en gaat door in VAC Hasselt ipv VAC Brussel. Tijdens deze studiedag worden zowel het Plattelandsonderzoek Voeren voorgesteld als het IMAGO-toolbox voor gebiedsgerichte plattelandsontwikkeling. De deelname aan de studiedag is gratis, maar u moet zich wel inschrijven. Meer info via de ILVO agenda.

Project: Uitvoering onderzoeksagenda platteland - Voeren
Samenwerking: INBO, VITO
Financiering: VLM
Contact: erwin.wauters@ilvo.vlaanderen.be
Links: