Pers en media

Nieuwtje - donderdag 5 oktober 2017

ILVO neemt deel aan biotechdag op zondag 22 oktober 2017

De VIB-biotechdag focust dit jaar op voeding. Jong en oud zijn welkom op dit gratis evenement op het Technologiepark in Zwijnaarde (Gent). Ook ILVO neemt dit jaar deel: tijdens verschillende activiteiten geven negen ILVO- experts duiding over het ILVO voedings(gerelateerd)onderzoek en de daarmee gepaard gaande toepassingen van biotechnologie. Twee stands, twee dubbelinterviews, één lezing en één plek aan een thematische cafétafel, gaande van vis en melk, over groeisubstraten van aardbeien, het opsporen van allergenen in bewerkte voeding, tot het zoeken naar toepassingen voor reststromen uit de landbouw. Van grond tot bord dus, en ook terug. Als ILVO-stakeholder bent u van harte welkom op zondag 22 oktober 2017, van 12u30-17u30.

Biotechdag

Een evenement voor jong en oud

Tientallen wetenschappers brengen hun verhaal op een interactieve, laagdrempelige manier mét ruimte voor diepgang. Rondleidingen in hightech-labo’s, biotechbabbels, een biotechcafé, lezingenprogramma, interactieve biotechbeurs, straattheater, kinderlezingen –en experimenten. Het aanbod is zeer divers, zodat biotechdag voor ieder wat wils aanbiedt (zie ook programma).

ILVO-activiteiten

ILVO-beursstand “Vis op een bedje van aardbeien”

UGent-VIB Onderzoeksgebouw, 12u30-17u30

Deel 1: authenticiteit van visserijproducten, met Sara Maes en Sofie Derycke

Weet jij welke visfilet er op jouw bord ligt? Kabeljauw, tong of koolvis? ILVO zoekt het uit! In België wordt er jaarlijks 280 000 ton aan vis en zeevruchten uit wildvangst en aquacultuur geconsumeerd waarvan een groot deel afkomstig is uit internationale verhandeling. Visserijproducten in verwerkte vorm zijn een bron voor voedselfraude en leveren problemen op naar traceerbaarheid. Aan de hand van DNA analyses kunnen we exact bepalen wat er in die verwerkte produkten zit. We maken gebruik van DNA barcoding, een methode waarbij we eerst DNA vrijmaken uit de verwerkte produkten en dan een klein stukje van dit DNA veelvuldig kopiëren via PCR. In de laatste stap wordt de sequentie van dit stukje DNA vergeleken met een databank waar de sequenties van alle soorten verzameld zijn. Zo weten we zeker of dat stukje kabeljauw op jouw bord weldegelijk kabeljauw is!

Deel 2: Gezondere aardbeiplanten door reststoffen uit energiesector en visserij, met Jane Debode en Bart Vandecasteele

Bij ILVO voeren we onderzoek uit naar duurzame potgrond voor bijv. de teelt van aardbei. We gebruiken hiervoor biochar, chitine, plantenvezels (houtvezel, miscanthusstro, heidechopper, vlaslemen, …) en compost in teeltsubstraten i.p.v. veen. Compost is hierbij een bron van vezels, nutriënten en microbiologie, wat betekent dat de bemesting van het substraat hiervoor dient aangepast te worden en we dus minder minerale meststoffen dienen te gebruiken. Biochar en chitine kunnen planten minder gevoelig maken voor ziektes en plagen. Plantenvezels kunnen geënt worden met biocontrole-schimmels waardoor ook minder gewasbeschermingsmiddelen gebruikt moeten worden. Veenvervanging door deze lokale en duurzaam hernieuwbare grondstoffen bij substraatteelt vermindert de emissies door het ontginnen van veengebieden elders in Europa en bij het transport naar Vlaanderen. Dit is goed nieuws voor het verminderen van onze impact op het klimaat. Door het lagere gebruik van kunstmeststoffen en gewasbeschermingsmiddelen worden bovendien emissies en energieverbruik bij de productie van deze stoffen verminderd.

BiotechCafé met ILVO-tafel “Klimaatvriendelijke melk”, met Karen Goossens en Nico Peiren

Atrium, 12u30-17u30

klimaatvriendelijke melkDe veehouderij in Vlaanderen is verantwoordelijk voor 5% van de totale Vlaamse broeikasgasemissie. Het overgrote deel van deze broeikasgassen bestaat uit methaan, dat door herkauwers opgeboerd wordt. Methaan wordt gevormd in de pens, de eerste van de vier magen van het rund, tijdens de omzetting van voor de mens niet verteerbaar vezelrijk voerder, zoals gras, tot hoogwaardige producten voor de mens zoals vlees en melk. Het zijn echter niet de koeien zelf, maar de pens micro-organismen die ervoor zorgen dat het rund de vezelrijke voeders kan verteren, want de pens wordt bewoond door verschillende soorten micro-organismen zoals bacteriën, methanogenen, protozoa of ééncelligen en fungi. Deze organismen komen daar in gigantische aantallen voor, voor bacteriën en methanogenen zelfs tot 100 miljard per milliliter pensvloeistof. Protozoa en schimmels komen in veel lagere aantallen voor , maar zijn wel 100 tot 1000x groter. Zoals de naam al zegt, zijn het de methanogenen die methaan produceren, uit waterstof en koolstofdioxide.

Het onderzoek aan ILVO om de methaanproductie te verminderen richt zich op bepaalde voedermiddelen of voederadditieven die de groei of de activiteit van de methanogenen remmen.

In dit onderzoek zijn heel wat schakels van belang, gaande van de rantsoen samenstelling, over het nauwkeurig meten van de methaan-uitstoot van de runderen, tot het in kaart brengen van de micro-organismen in de pens. Dankzij de enorme vooruitgang in de moleculaire biologie is het mogelijk om al deze micro-organismen die in de pens leven in kaart te brengen op basis van hun DNA-sequentie. Voor deze techniek hoeven we de micro-organismen niet individueel op te groeien in het labo, maar kunnen we ze relatief snel en goedkoop identificeren op basis van het DNA dat we rechtstreek uit de pensvloeistof opzuiveren. Zo kunnen we heel precies de populatie micro-organismen in de pens in beeld brengen alsook de interacties tussen deze micro-organismen. Dit helpt ons om te begrijpen wat er in de pens gebeurt en hoe we de samenstelling van dit pens-microbioom kunnen sturen om te komen tot runderen die minder methaan produceren. Dus gebruiken we de fingerprint (vingerafdruk) van de micro-organismen om de footprint (voetafdruk) van de melk en vleesproductie te kunnen verlagen.

BioTechBabbel met Marc De Loose: Allergenen in voeding opsporen

VIB Bio-Incubator, van 13:00 tot 13.30u

In de westerse samenleving zijn 3 à 4% van de volwassenen en tot 8% van de kinderen allergisch voor één of meerdere voedingsstoffen. De allergische reacties worden veroorzaakt door specifieke proteïnen die allergenen genoemd worden. Voor consumenten met een voedselallergie is het essentieel om de ingrediëntsamenstelling van voedingsmiddelen te kennen zodat ze deze producten kunnen bannen uit hun dieet. Bij voorverpakte voedingsproducten kunnen ze deze info vinden op het etiket: het declareren van de aanwezigheid van allergene voedingsingrediënten via het etiket is namelijk bij wet verplicht. Voor niet-voorverpakte voedingsmiddelen moet de informatie louter beschikbaar zijn. De 14 ingrediënten of ingrediëntengroepen die verplicht op het etiket moeten vermeld worden zijn wettelijk bepaald (EU1169/2011). Dit zijn o.a. noten, melk, ei, soja, pinda, … . Daarnaast kunnen producenten ook vrijwillig informatie vermelden indien er een reëel risico is op aanwezigheid van voedselallergenen. Dit is de zogenaamde “precautionary allergen labelling” of PAL. Of het risico reëel is wordt bepaald met een risico-evaluatie door de producent. Zo’n evaluatie is nodig omdat het risico bestaat dat producenten dit label té vaak zouden gebruiken. Dat kan dan weer leiden tot verenging van het dieet of het negeren van deze informatie, met in beide gevallen risico’s voor de gezondheid.

Bij regelgeving hoort ook handhaving, met aangepaste en gevoelige analytische technieken. Bij onderzoek naar allergenen gaan we concreet op zoek naar merkers die specifiek (uniek) zijn voor een bepaald ingrediënt zoals noten of melk. Deze merker moet niet alleen specifiek zijn , hij moet ook in alle producten die het ingrediënt bevatten kunnen gedetecteerd worden. Dat wil zeggen dat de aanwezigheid bevestigd moet kunnen worden bij elke vorm van bewerking, bereiding en bewaring. 

In dit onderzoek wordt zeer veel aandacht besteed aan harmonisatie. Dit wil zeggen dat we op zoek zijn naar betrouwbare en herhaalbare meetmethodes. Op die manier kunnen alle laboratoria die een analyse uitvoeren ook hetzelfde resultaat rapporteren wanneer ze dezelfde methode toepassen. Maar niet alleen de metingen zijn belangrijk; ook de interpretatie ervan, bijvoorbeeld door het FAVV, moet helder en transparant zijn. Zo is er internationaal een tendens om de analytische resultaten te rapporteren in mg totaal eiwit van ingrediënt per gewicht voeding. Het gebruik van die grootheid is belangrijk om de analytische resultaten, namelijk de hoeveelheid gedetecteerd voedingsingrediënt te kunnen koppelen aan de dosissen waarvan men weet dat ze voor de groep van meest gevoelige consumenten een risico inhouden. Om dat te kunnen doe hebben we referentiematerialen nodig die op een gestandaardiseerde manier zijn geproduceerd.

Deze harmonisatie, zowel in meting als in interpretatie, is essentieel om de allergische consument te kunnen garanderen dat de informatie op het etiket juist is. Ook de controlerende overheid kan dan zeker zijn dat de juiste maatregelen worden getroffen. Voor de producent zorgt het voor rechtszekerheid.
In het kader van onderzoek naar allergenen werken ILVO en VIB/UGent samen met CER in een project gefinancierd door de FOD Volksgezondheid. ILVO maakt deel uit van een Europees netwerk van experten, gecoördineerd door EU-JRC.

BioTechBabbel met Bart Van Droogenbroeck: Wat heeft afval uit voeding te bieden?

VIB Bio-Incubator, van 17:00 tot 17:30u

In Vlaanderen produceren we groenten en fruit, zowel in open lucht als in serres: tomaat, sla, kolen, prei, witloof, asperges, appelen, peren, aardbeien, noem maar op! Dat zijn stuk voor stuk zeer kwaliteitsvolle groenten en fruit. Daarnaast zijn er ook heel wat akkerbouwers actief die naast granen ook vaak aardappelen, bieten, cichorei en vlas verbouwen.

witloofwortelsEen groot deel van de groenten, fruit en aardappelen komen als vers geoogst product op de markt, zonder enige bewerking. Maar een groot deel van de groenten en fruit worden ook verwerkt tot soep, sap of een ander afgeleid product. Tijdens al deze activiteiten, van oogst tot consumptie, gaat er vaak een deel van het oorspronkelijk geteelde product verloren. Denk maar aan schillen, pitten, wortels of bladeren. De groeiende wereldbevolking en het streven naar een duurzamere landbouw verplichten er ons toe om te kijken of we het gebruik van al die biomassa nog verder kunnen optimaliseren. Kunnen we uit het afval en de restromen die tijdens de oogst- en verwerkingsprocessen in de agro-voedingsketen ontstaan, nog nuttige producten ontwikkelen? Hoe kunnen we kringlopen zo veel mogelijk sluiten? Wat zijn de meest duurzame ontwikkelingen? Zijn deze economisch haalbaar? Moeten we ons alleen richten op ‘upcycling’ en streven naar een zo hoog mogelijke meerwaardecreatie? Tijdens de BioBabbel zullen deze vragen worden bediscussieerd tegen de achtergrond van lopende onderzoeksprojecten van ILVO. Een aantal recente voorbeelden van reststroomvalorisatie zullen worden toegelicht.

Lezing door Tom Ruttink: “Wat heeft een koeienmaag te maken met bacteriën in zee?”

Auditorium, 14:00 tot 14:30u

Het antwoord op de titelvraag is simpel, maar zo klein dat je het niet met het blote oog kan zien. Micro-organismen. Ze leven overal, en ze hebben belangrijke functies. Ze koloniseren het plastic afval dat in de oceanen drijft, ze bepalen de groei en de gezondheid van planten, ze verteren het voeder in koeienmagen en produceren daarbij methaan. Maar hoe weten we welke bacteriën of schimmels waar leven, en wat ze daar aan het doen zijn? Hiervoor ontwikkelen we DNA-testen. Elk organisme heeft genetisch materiaal met haar erfelijke eigenschappen, DNA. En sommige stukken DNA zijn zo belangrijk dat ze in elk organisme voorkomen. Maar tijdens de evolutie zijn er kleine soort-specifieke veranderingen ontstaan. Zoals we streepjescodes gebruiken om producten in de winkel te herkennen, zo hebben we ook de soort-specifieke DNA-codes samengebracht in een microbiële taxonomische databank. Nu kunnen we een monster nemen van bodem, water, plastics, koeienmagen of waar dan ook, en van een complete gemeenschap van duizenden verschillende bacteriën en schimmels tellen hoeveel van elke soort aanwezig is. We kunnen ook bepaalde behandelingen uitvoeren en kijken of de samenstelling van de microbiële gemeenschap verandert. We voegden bij de aardbeienteelt bijvoorbeeld chitine of Biochar aan de bodem toe en zagen een aanrijking van gezondheids-bevorderende bacteriën of schimmels. We testen voederadditieven om de methaanproductie in koeienmagen kunnen verminderen en zo klimaatvriendelijkere melk te kunnen produceren. We gaan op zoek naar bacteriën en schimmels die plastic afval koloniseren, en misschien zelfs plastic kunnen afbreken. We kunnen met dezelfde methoden zelfs DNA uit water halen, en kijken welke vissen daar rondzwemmen. DNA-analyses zijn vandaag dus al sterk aanwezig in ons onderzoek naar voedselproductie en in daaraan gerelateerd milieuonderzoek.

Praktisch

Zondag 22 oktober 2017 tussen 12:30 en 17:30.
Technologiepark Zwijnaarde

www.biotechdag.be – facebook: ditisbiotech – twitter: @ditisbiotech #biotechdag

Biotechdag is een organisatie van VIB in samenwerking met FlandersBio, Stad Gent, EOS magazine en Radio 2

Perscontact

Sooike Stoops
sooike.stoops@vib.be
Tel.: 09 244 66 11
Gsm: 0474 289 252

Beeldmateriaal

Campagnebeeld, logo en sfeerbeelden van vorige editie zijn in hoge resolutie te vinden op www.vib.be/nl/biotechdag/Paginas/pers.aspx

ACADEMISCHE SPELERS EN STRATEGISCHE ONDERZOEKSCENTRA

CRIG
HoGent
ILVO
imec
IPBO
KU Leuven
UAntwerpen
UGent
UHasselt
VIB Bioimaging Core
VIB Centrum voor Inflammatieonderzoek, UHasselt
VIB-KU Leuven Centrum voor Microbiologie
VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek
VIB-UGent Centrum voor Medische Biotechnologie
VIB-UGent Centrum voor Planten Systeembiologie
VIB-VUB Centrum voor Structurele Biologie
Vlaams Darmfloraproject
Voedsel voor de Toekomst
VUB

INDUSTRIE

AgroSavfe
Aphea.Bio
argenx
Barry Callebaut
Bayer CropScience
Bio Base Europe Pilot Plant
CropDesign
De Kale Ridders
Enigma Belgian Brewery
ProDigest
Rousselot
SmartWithFood
Voor 't labo
Yakult

ANDERE SPELERS

Boerenbond
EOS tracé
Flanders.bio
Flanders' Food
Gezondheid en Wetenschap
Stad Gent