Landbouwgewassen en sierteelt: bepaling CGW en OHB

ONDERZOEK

Het Rassenonderzoek-ILVO PlantT&O legt jaarlijks CGW en OHB proeven aan met diverse gewassen. Daarnaast wordt ook voortdurend gestreefd naar een optimalisatie van de evaluatiecriteria voor rassentoelating. Jaarlijks wordt een beschrijvende en aanbevelende rassenlijst uitgegeven waarin landbouwers tijdens hun rassenkeuze waardevolle informatie terugvinden over rassen toegelaten op de Belgische rassenlijst.

DIENSTVERLENING

Onderzoek naar Cultuur- en Gebruikswaarde van landbouwgewassen (CGW)

CGW onderzoekILVO-PlantTO voert het CGW-onderzoek uit van alle landbouwgewassen waarvoor er een aanmelding is voor inschrijving, met uitzondering van suikerbieten. De meeste proeven worden aangelegd voor kuil- en korrelmaïs, raaigrassen, witte klaver, voederbiet, cichorei, vlas en granen.

Een cultivar bezit een voldoende cultuur- en gebruikswaarde wanneer hij ten opzichte van de bestaande cultivars een duidelijke verbetering betekent, hetzij voor de teelt, hetzij voor de valorisatie van de oogst of de daaruit verkregen producten. Een lager niveau van bepaalde eigenschappen (bv. opbrengst) kan eventueel gecompenseerd worden door specifieke gunstige eigenschappen zoals een resistentie.

Afhankelijk van de soort worden 6 tot 10 proeven aangelegd op verschillende locaties in Vlaanderen (Merelbeke, Geel, Poperinge, Bassevelde) en Wallonië (uitgevoerd door het CRA-Gembloux). In de proeven worden de nieuwe rassen vergeleken met een aantal standaardrassen (i.e. de beste rassen van het ogenblik in het commercieel circuit) volgens vooraf bepaalde criteria.

Jaarlijks wordt gemiddeld 10% van de geteste cultivars tot inschrijving op de rassencatalogus toegelaten. Door steeds hogere eisen te stellen aan de standaardrassen en criteria die inspelen op duurzaamheid (kwaliteit, ziekteresistentie, oogstzekerheid) worden enkel de beste rassen in de catalogus opgenomen.

Onderzoek naar Onderscheidbaarheid, Homogeniteit en Bestendigheid (OHB)

OHB onderzoekILVO-PlantTO voert het OHB-onderzoek uit voor industriële cichorei en voederbieten volgens de UPOV-criteria (Union pour la Protection des Obtentions Végétales). Voor de andere landbouwgewassen zijn er bilaterale overeenkomsten, bv. met Frankrijk voor maïs.

Een cultivar is onderscheidbaar wanneer hij zich door één of meer belangrijke waarneembare eigenschappen onderscheidt van elke andere cultivar die in de EU reeds is toegelaten of waarvoor een aanvraag is ingediend. De onderscheidbare kenmerken zijn gesteund op:

  • morfologie, bv. wortellengte- en vorm bij cichorei
  • kleur, bv. kleur van de wortelhals bij voederbieten, kleur van de bloem bij cichorei
  • fysiologie, bv. inuline gehalte bij cichorei
  • ziekteresistenties

Een cultivar is voldoende homogeen wanneer de planten van deze cultivar in de uitingsvorm van alle in aanmerking genomen eigenschappen met elkaar overeenstemmen of genetisch identiek zijn, rekening houdend met de vermeerderingswijze. Een kandidaat-ras dient minstens zo homogeen te zijn als de vergelijkbare rassen.

Een cultivar is bestendig wanneer hij na opeenvolgende vermeerderingen nog steeds voldoet aan zijn beschrijving.

Daarnaast is het rassenonderzoek erkend door het Community Plant Variety Office (CPVO - Angers; Eropees kwekersrecht) en de Dienst voor Intellectuele Eigendom - Ministerie voor Economische Zaken (nationaal kwekersrecht) als “Examination Office” voor het kwekersrechtonderzoek van een aantal sierteeltgewassen. Hiertoe behoren knolbegonia (Begonia X tuberhybrida), azalea (Rhododendron simsii, R. indicum, R. obtusum) en een aantal Hibiscus soorten (H. paramutabilis x H. syriacus, H. sinosyriacus, H. syriacus).

Verbetering van de evaluatiecriteria voor rassentoelating

Een verantwoorde rassenkeuze is één van de belangrijke schakels om te komen tot een rendabele teelt. Naast OHB (onderscheidbaarheid, homogeniteit, bestendigheid) en CGW (cultuur- en gebruikswaarde) onderzoek wordt op het ILVO onderzoek uitgevoerd om de evaluatiecriteria van het rassenonderzoek te optimaliseren.

Door een continu aangepast evaluatiesysteem voor beoordeling van nieuwe rassen worden enkel de beste rassen op de rassencatalogus opgenomen. Op die manier kan de landbouwer steeds meegenieten van de vooruitgang van de veredeling. Voor het laatste decennium alleen al is de productie van verschillende groenvoedergewassen met 1 à 2 % per jaar gestegen; enkel te wijten aan het inschakelen van nieuwe rassen. Het rassenonderzoek heeft dus door zijn strenge evaluatieprocedure een belangrijke bijdrage tot de rendabiliteit geleverd.

Beschrijvende en aanbevelende rassenlijst

Al meer dan 20 jaar wordt door ILVO een beschrijvende en aanbevelende rassenlijst opgesteld. Deze rassenlijst is ondertussen een vaste waarde geworden voor de Belgische landbouwer om hem te helpen bij zijn keuze van de beste rassen voor zijn specifieke bedrijfsomstandigheden. Vooral voor voedergewassen, die op het eigen bedrijf verbruikt worden, is de nood aan een objectieve rassenvergelijking groot. De informatie uit deze rassenlijsten biedt de garantie voor de landbouwers om nieuwigheden zonder noemenswaardige risico’s in hun teeltplan in te schakelen.

Een verdere uitbouw van de beschrijvende en aanbevelende rassenlijsten zal ook in de toekomst één van de prioritaire dienstverlenende opdrachten van het Rassenonderzoek – ILVO-Plant blijven. Om de veehouder de geschikte rasinformatie te bezorgen voor alle teelten op zijn bedrijf zijn de gegevens van kuil- en korrelmaïs, grassen voor groenvoederdoeleinden, voederbieten en groenbedekkers in één brochure gebundeld. Hierdoor hopen we de landbouwers een nog nuttiger document te bezorgen voor hun rassenkeuze op bedrijfsniveau.

Een efficiënt gebruik van de beste rassen is echter niet los te koppelen van de meest geschikte teelttechniek. In deze gebundelde versie zijn een aantal gegevens voor rassenkeuze onder specifieke uitbatingsvoorwaarden (bv. lage bemesting) toegevoegd. Deze gegevens zullen jaarlijks op basis van nieuwe onderzoekingen aangepast worden.

Ook voor vezelvlas en industriële cichorei wordt jaarlijks een beschrijvende en aanbevelende rassenlijst opgesteld.

CONTACT

Joke Pannecoucque, Johan Van Waes